‘Wij zijn een industriële brouwerij.’

Onder deze opmerkelijke titel verscheen in de weekendeditie 5-6 november 2005 van het Nieuwsblad een interview met Jean-Pierre Van Roy, toenmalig brouwmeester van lambikbrouwerij Cantillon in Anderlecht. De journalist polste onder meer naar de beweegredenen waarom Cantillon als enige naast Belle-Vue, geen deel wenste uit te maken van HORAL (Hoge Raad voor Ambachtelijke Lambiekbieren). Over de naam van de organisatie dacht Van Roy alvast het volgende: “Alleen al die term ambachtelijk. Een marketingtrucje, niet meer dan dat. Mijn zoon en ik hanteren niet de roerstok, maar werken met machines. De geuze wordt niet met de hand op flessen getrokken, maar met behulp van een bottellijn. […]“ 

Ambachtelijk, artisanaal en authentiek.

De straffe uitspraak van de Anderlechtse brouwmeester legt de vinger op de wonde voor wat de marketingstrategie van de huidige generatie lambikbrouwers betreft. Termen als ‘ambachtelijk’, ‘artisanaal’ en ‘authentiek’ worden te pas en te onpas door producenten en marketeers in de mond genomen. Voor producten met dergelijke labels is de consument vreemd genoeg bereid dat ietsje meer te betalen, zonder  daarbij ook maar de minste garantie over de kwaliteit te hebben.

Vanuit etymologisch oogpunt worden ‘ambachtelijk’ en ‘artisanaal’ echter gelinkt aan één of andere vorm van handenarbeid, als tegenpool van wat machinaal, massaal en uniform wordt geproduceerd. ‘Ambachtelijk’ en ‘artisanaal’ zijn inmiddels vervallen tot uitgeholde begrippen en zijn in zekere zin ook waardeloos geworden voor producenten die het wél goed menen.

Een aantal lambikbrouwers vertelt al gauw dat ze met hun hedendaagse, moderne installaties nog steeds de authentieke of ambachtelijke lambik maken. Maar daarmee draaien ze bierliefhebbers en toeristen een rad voor de ogen. Er is namelijk een wezenlijk verschil tussen enerzijds het vasthouden aan een oud recept met welbepaalde ingrediënten, verhoudingen en kooktijden maar daarbij de loutere handenarbeid vervangen door machines, en anderzijds een oud recept zodanig aanpassen dat het hele brouwproces net gemechaniseerd kán worden.

Dat laatste is nu net wat met de lambik gebeurde. Een VORIG ARTIKEL toont aan dat de initiële hoge storting tarwe trapsgewijs tot de helft verminderde terwijl de steeds duurder wordende handenarbeid plaats ruimde voor machines.

Een andere tijdsgeest.

Het ware verhaal van de lambik heeft actueel de tijdsgeest tegen. Begrippen zoals rationalisatie, winstmaximalisatie en mechanisatie stroken niet met het beeld van het authentieke en ambachtelijk bereide bier waarmee men lambik en geuze vandaag aan de man wil brengen. Dat in tegenstelling tot de 19de eeuw , waarin men net wel in bewondering stond voor de nieuwe wetenschappelijke inzichten en de technologische en industriële vooruitgang die daaruit voort vloeide.

stkeDie ontwikkelingen leidden uiteindelijk ook tot een andere invulling van het in oorsprong traditionele product lambik. Onder ‘traditioneel’ dient hier de empirische kennis en praktijk verstaan die brouwers generatie na generatie overleverden. Dat in tegenstelling tot de wetenschappelijke en industriële benadering van de 19de eeuw en de daaruit verder ontwikkelde huidige praktijk.

De industrialisatie en mechanisatie vond overigens al zeer vroeg ingang in de lambikbrouwerijen. Op de site waar thans brouwerij Belle-Vue in Sint-Pieters-Leeuw actief is, werd 140 jaar geleden al een stoominstallatie geplaatst om het roerwerk in de beslagkuip aan te drijven. Ook Troch uit Lembeek, de voorganger van brouwerij Boon, bezat in 1907 al een stoommachine, net als brouwerij De Keersmaeker (nu Mort Subite) uit Kobbegem dat in 1909 een stoommachine plaatste. Bij Lindemans in Vlezenbeek installeerden ze in 1912 een benzinemotor in de brouwerij.

Conclusie.

Lambikbrouwers en geuzestekers gaan eraan voorbij dat het bier dat ze vandaag als ‘ambachtelijk’ of ‘traditioneel’ slijten, net het resultaat is van een industrialisatie en rationalisatie die het brouwproces de afgelopen 200 jaar doormaakte. Onder meer daarom is de verwijzing naar een ambachtelijk productiemethode in de naam van hun beroepsvereniging inderdaad misplaatst.

(c) http://www.lambik1801.be

Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .